|
DATA |
WYDARZENIE |
| ok.9000 pne | W Palestynie początek rolnictwa i hodowli. W Syrii okrągłe domy o ścianach z gliny i drewna.
|
| ok.8000 pne | W Anatolii początek rolnictwa.
|
| ok.7500 pne | W Anatolii domy z suszonej cegły, ruda miedzi.
|
| ok.7000 pne | W Europie zbiór dziko rosnących roślin strączkowych.
|
| 6000-4000 pne | W Europie garncarstwo, rolnictwo, hodowla.
|
| ok.6000 pne | W Grecji uprawa zbóż, hodowla kóz, świń, bydła.
|
| ok.5000 pne | W Meksyku początek uprawy kukurydzy.
|
| 5000-2000 pne | W Europie Centralnej duże prostokątne domy i ozdobna ceramika.
|
| 5000-4000 pne | Na Saharze hodowla bydła.
|
| 4500-3500 pne | W Mezopotamii kanały nawadniające, ceramika z ornamentem geometrycznym.
|
| 4000-2000 pne | W Chinach czerwone wyroby garncarskie, uprawa konopii, hodowla jedwabników, świń, psów.
|
| ok.4000 pne | W Europie pierwsze dolmeny.
|
| ok.3500 pne | W Uruk (Mezopotamia) pierwsze znaki pisma klinowego.
|
|
DATA |
WYDARZENIE |
| ok.496-507 | Chrzest Chlodwiga, króla Franków.
|
| 711 | Muzułmanie zdobyli Hiszpanię.
|
| 732 | Karol Młot zatrzymał Arabów pod Poitiers (Francja).
|
| 751 | Longobardowie zdobywają bizantyjskie miasto Rawenna.
|
| 756 | Król Franków, Pepin Krótki, oswobodził Rzym od Longobardów i ofiarował papieżowi (powstało Państwo Kościelne).
|
| 771 | Po śmierci brata Karol Wielki zostaje jedynym władcą królestwa Franków.
|
| 774 | Karol Wielki połączył państwo Longobardów.
|
| 778 | Rycerstwo Karola Wielkiego pokonane pod Ronocevaux.
|
| 785 | Saksonia podporządkowała się Karolowi Wielkiemu.
|
| ok.795 | Pierwsze wyprawy wikingów do Anglii.
|
| 800 | Karol Wielki został koronowany na cesarza w Rzymie.
|
| 843 | Potomkowie Karola Wielkiego podzielili państwo na trzy części.
|
| 885 | Wikingowie oblegali Paryż.
|
| ok.900-925 | Wyprawy Węgrów do Italii, Niemiec, Lotaryngii.
|
| 911 | Wikingowie osiedlili się w Normandii (Francja).
|
| 936 | Otton I królem Niemiec.
|
| 955 | Otton I pokonał Węgrów.
|
| 961 | Otton I pozbawił tronu króla Italii.
|
| 962 | Otton I koronowany na cesarza w Rzymie, założył Święte Cesarstwo Rzymskie Narodu Niemieckiego.
|
| 966 | Chrzest Mieszka I; polska pojawia się na mapie politycznej Europy.
|
| 987 | Hugo z dynastii Kapetyngów królem Francji.
|
| 1000 | Zjazd Otto III i Bolesława Chrobrego w Gnieźnie.
|
| 1025 | Koronacja Bolesława Chrobrego, Polska staje się królestwem.
|
| 1066 | Książę Normandii, Wilhelm Zdobywca, podbija Anglię.
|
| 1096 | Pierwsza wyprawa krzyżowa; w 1099 zdobycie Jerozolimy.
|
| 1115 | Florencja republiką.
|
| 1163 | Początek budowy katedry Notre-Dame w Paryżu.
|
| ok.1200 | Niektóre domy w miastach miały już szyby w oknach, kominki, dachy kryte dachówką.
|
| 1204 | Krzyżowcy splądrowali Konstantynopol; IV krucjata.
|
| 1212 | W Hiszpanii królowie Kastylii, Aragonii, Nawary zaczęli wypierać muzułmanów.
|
| 1215 | Baronowie angielscy zmusili króla do podziału władzy; Wielka Karta Swobód.
|
| 1226 | Konrad Mazowiecki sprowadził Krzyżaków do Polski.
|
| 1238-42 | Mongołowie spustoszyli Rosję i Europę Centralną; w 1241 bitwa pod Legnicą.
|
| 1271-95 | Marco Polo podróżował do Azji; w 1275 przebywał w Pekinie na dworze Kubilaja.
|
| 1291 | Powstanie Konfederacji Helweckiej (Szwajcaria).
|
| 1315-17 | Wielki głód.
|
| 1337-1457 | Wojna stuletnia Francji z Anglią.
|
| 1346-53 | Czarna śmierć, czyli dżuma. Na obszarach objętych zarazą umierał co trzeci człowiek.
|
| 1385 | Unia polsko-litewska.
|
| 1410 | Bitwa i zwycięstwo pod Grunwaldem.
|
| 1429-31 | Działalność Joanny d'Arc.
|
| 1453 | Zdobycie Konstantynopola przez Turków. Upadek Cesarstwa Bizantyjskiego.
|
| 1455 | Wydrukowano pierwszą książkę: Biblię.
|
| 1466 | Polska odzyskuje Pomorze Gdańskie.
|
| 1469 | W Hiszpanii: Kastylia i Aragonia połączone w jedno królestwo.
|
|
DATA |
WYDARZENIE |
| 1492 | Krzysztof Kolumb wyruszył do Indii i odkrył Amerykę. Z Hiszpanii wyparto muzułmanów; odzyskano Grenadę.
|
| 1493 | Hiszpanie i Portugalczycy podzielili Nowy Świat.
|
| 1494 | Pierwsza militarna kampania francuska we Włoszech; przez 55 lat Francuzi usiłowali podporządkować sobie Włochów.
|
| 1498 | Portugalski żeglarz Vasco da Gama dopłynął do Indii, do miasta Kalikat.
|
| 1517 | Marcin Luter zbuntował się przeciwko nadużyciom Kościoła; początek Reformacji.
|
| 1519 | Karol V, król Hiszpanii, zwierzchnikiem Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego. Hiszpan Fernando Cortez wylądował w Meksyku; zniszczono państwo Azteków.
|
| 1519-22 | Wyprawa Ferdynanda Magellana dookoła świata.
|
| 1533 | Francisco Pizzaro zniszczył państwo Inków.
|
| 1534 | Francuz Jacques Cartier badał Kanadę.
|
| 1547 | Iwan IV carem Rosji.
|
| 1555 | Pokój w Augsburgu: Niemcy podzielono na katolickie i protestanckie księstwa.
|
| 1571 | Chrześcijanie rozgromili Turków pod Lepanto i odgrodzili się od Wschodu.
|
| 1572 | Masakra we Francji. Podczas nocy św. Bartłomieja zabito tysiące protestantów.
|
| 1584 | Osadnicy angielscy w Ameryce Północnej.
|
| 1598 | Edykt nantejski przywrócił pokój religijny we Francji.
|
| 1600-02 | Utworzenie angielskiej i holenderskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej.
|
| 1618-48 | Wojna trzydziestoletnia. Na mocy traktatu westfalskiego uznana zostaje niepodległość Holandii.
|
| 1629 | Kardynał Richelieu ministrem Francji.
|
| 1633 | Galileusz potępiony przez Kościół za twierdzenie, że Ziemia obraca się wokół Słońca.
|
| 1643 | 5-letni Ludwik XIV królem Francji. Kardynał Mazarini rządził w jego imieniu do 1661.
|
| 1648 | Powstanie Bohdana Chmielnickiego na Ukrainie.
|
| 1649 | W Anglii, na skutek wojny domowej, został ścięty Karol I.
|
| 1655-60 | Najazd szwedzki na Polskę ("potop").
|
| 1664 | Założenie Francuskiej Kompanii Indii Zachodnich. Anglicy zdobyli Nowy Amsterdam (Nowy Jork).
|
| 1682 | Ludwik XIV przeniósł dwór do Wersalu.
|
| 1683 | Jan III Sobieski, król Polski, rozgromił Turków pod Wiedniem.
|
| 1685 | Odwołanie edyktu nantejskiego; wielu protestantów opuściło Francję.
|
| 1701 | Fryderyk I królem Prus.
|
| 1707 | Definitywne połączenie Anglii i Szkocji.
|
| 1721 | Piotr I carem Rosji; Petersburg jej stolicą.
|
| 1741-48 | Wojna sukcesyjna w Austrii.
|
| 1756-63 | Wojna siedmioletnia: Anglia i Prusy przeciwko Francji, Austrii i Rosji.
|
| 1762 | Początek panowania Katarzyny II w Rosji.
|
| 1772 | Pierwszy rozbiór Polski pomiędzy Rosję, Prusy i Austrię.
|
| 1778 | Interwencja Francji w wojnie o niepodległość Ameryki.
|
| 1789-99 | Wielka Rewolucja Francuska.
|
| 1791 | Konstytucja 3 maja w Polsce.
|
| 1793 | Ścięcie Ludwika XVI; II rozbiór Polski.
|
| 1794 | Powstanie kościuszkowskie.
|
| 1795 | III rozbiór Polski.
|
| 1799 | Zamach stanu 18 brumaire'a (9 listopada) zorganizowany przez Napoleona Bonaparte.
|
| 1804 | Napoleon cesarzem Francuzów.
|
| 1805 | Zwycięstwo Anglików pod Trafalgarem; zwycięstwo Francji pod Austerlitz.
|
| 1807 | Powstanie Księstwa Warszawskiego.
|
| 1809 | Zwycięstwo Napoleona nad Austrią pod Wagram.
|
| 1812 | Wyprawa Napoleona na Rosję.
|
| 1813-14 | Koalicja europejska; Napoleon abdykował.
|
| 1815 | Klęska Napoleona pod Waterloo; Kongres Wiedeński; konfederacja niemiecka 38 państewek; utworzenie Królestwa Kongresowego.
|
| 1830 | Rewolucja lipcowa we Francji; Ludwik Filip królem Francuzów; powstanie listopadowe w Polsce.
|
| 1848 | Wiosna Ludów, powstania we Francji, Włoszech, w Niemczech, Austrii, na Węgrzech.
|
| 1861-65 | W Ameryce wojna secesyjna miedzy Północą a Południem.
|
| 1863 | Powstanie styczniowe w Polsce.
|
| 1870-71 | Wojna francusko-pruska; oblężenie Paryża; Komuna Paryska.
|
